Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου στον δυτικό κόσμο και το ρίσκο μιας γυναίκας να εμφανίσει τη νόσο, κατά τη διάρκεια της ενήλικης της ζωής, προσεγγίζει το 13%. Αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν οι γυναίκες που αποδεδειγμένα φέρουν κάποια γνωστή γονιδιακή μετάλλαξη. Πρόκειται, όμως, για ένα μικρό ποσοστό του συνολικού πληθυσμού των ασθενών με καρκίνο του μαστού, σύμφωνα με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα. Συνεπώς, γίνεται εμφανές πως οι περισσότερες ασθενείς με διαγνωσμένο καρκίνο του μαστού δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό.
Αντιθέτως, ο σύγχρονος τρόπος ζωής και οι καθημερινές μας συνήθειες λειτουργούν ως επιβαρυντικοί παράγοντες, που σχετίζονται με την εμφάνιση του καρκίνου του μαστού. Συγκεκριμένα, η συχνή κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, η μη τεκνοποίηση, η αποφυγή του μητρικού θηλασμού και η χρόνια ορμονική θεραπεία υποκατάστασης στις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι ορισμένοι από αυτούς που συνδέονται με την εμφάνιση της νόσου. Άλλοι, όπως το κάπνισμα, το χρόνιο άγχος, προϊόντα της χημικής βιομηχανίας, συμπληρώματα διατροφής, ενοχοποιούνται, χωρίς όμως να υπάρχει ξεκάθαρη επιστημονική συσχέτιση.
Τόσο στην ελληνική όσο και στη διεθνή βιβλιογραφία, υπάρχουν εκτενείς και λεπτομερείς αναλύσεις για τις καλοήθεις και κακοήθεις παθολογίες του μαστού, οι οποίες απευθύνονται σε εξειδικευμένους επιστήμονες, που έχουν καθολική γνώση του αντικειμένου. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια έντονη τάση στη διαδικτυακή αναζήτηση πληροφοριών από το ευρύ κοινό και μια φρενίτιδα στην αναπαραγωγή τις περισσότερες φορές λανθασμένων. Η διολίσθηση αυτή μόνο ζημιογόνα μπορεί να αποβεί αφενός στην ψυχολογία μιας ασθενούς και αφετέρου στον τρόπο που πιθανότατα θα αντιδράσει στη διαχείριση της κατάστασης. Κάθε οργανισμός και κάθε περίπτωση είναι μοναδική. Δεν ωφελεί να δημιουργείται σύγχυση και φόβος, αλλά πρέπει να ακολουθείται η σωστή και ασφαλής οδός της καθοδήγησης από τον γιατρό της εμπιστοσύνης σας. Με αυτόν θα συμπορευτείτε, αξιοποιώντας ευλαβικά τις συμβουλές του, και είναι ο κατάλληλος να προβεί στην ορθή διάγνωση βάσει των συμπτωμάτων σας. Η ιατρική είναι η πεμπτουσία της εξατομίκευσης.
Τα πεδία αναφορικά με την ερμηνεία της παθολογίας του μαστού διαμορφώνονται σύμφωνα με το αποτέλεσμα της εξέτασης και θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι γενικά τρία. Το θετικό, το αρνητικό και αυτό της γκρίζας ζώνης. Σε κάθε περίπτωση, τα πεδία αυτά αφορούν τον εντοπισμό κάποιου ευρήματος κι όχι την έκβαση της θεραπείας.
Στην περίπτωση του θετικού πεδίου, έπειτα από τον πλήρη μαστολογικό σας έλεγχο, δεν χρειάζεται να προβείτε σε κάποια περαιτέρω ενέργεια. Ανανεώνετε την επίσκεψή σας στα πλαίσια του επόμενου ετήσιου ελέγχου.
Εάν από την εξέτασή σας έχει εντοπιστεί κάποιο εύρημα και κρίνεται απαραίτητη η ιστολογική του ταυτοποίηση, ακολουθείται η διαδικασία της διαδερμικής βιοψίας. Αυτή η ελάχιστα επεμβατική διαδικασία πραγματοποιείται γρήγορα και ανώδυνα στο ιατρείο, είτε υπερηχογραφικά είτε μαστογραφικά καθοδηγουμένη, και τα αποτελέσματά της είναι αξιόπιστα και εξαιρετικά ακριβή.
Στην γκρίζα ζώνη, έπειτα από τα αποτελέσματα της βιοψίας, θα σας γίνει αναλυτική εξήγηση του προγράμματος παρακολούθησης ή της διαδικασίας για τη χειρουργική αφαίρεση της βλάβης. Εάν, από την άλλη, βρισκόμαστε σε ένα αρνητικό πεδίο, προτείνεται μια σειρά εξετάσεων και στη συνέχεια ένα θεραπευτικό πλάνο.
Όταν κάνουμε λόγο για τον καρκίνο του μαστού, πρέπει να γίνει αντιληπτό πως δεν πρόκειται για μία οντότητα, αλλά για ένα ευρύ φάσμα παθολογιών και δεν έχουν όλες την ίδια πρόγνωση. Σκοπός μας είναι να συνοδεύσουμε την ασθενή στο άγνωστο ταξίδι των θεραπειών που ξεκινάει. Ας είμαστε ειλικρινείς, το άγνωστο φοβίζει. Όποια κι αν είναι η περίπτωση, όμως, στο ιατρείο μας δεν υπάρχει χώρος για φόβο. Αρνούμαστε να τρομάξουμε την ασθενή, πρώτον γιατί ο φόβος ποτέ δεν λειτούργησε θεραπευτικά και δεύτερον γιατί στην παθολογία του μαστού υπάρχει μόνο ελπίδα και αισιοδοξία. Στόχος μας είναι να τον απεμπολήσουμε και ως ομάδα να προχωρήσουμε στη θεραπεία, ενισχύοντας τη δυναμική της ασθενούς και ενθαρρύνοντας τη.
Η ψυχολογική υποστήριξη είναι μια κρίσιμη πτυχή της θεραπείας του καρκίνου του μαστού. Για αυτό και ο ρόλος του γιατρού δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζεται στη στείρα ανακοίνωση αποτελεσμάτων και στις ψυχρές θεραπευτικές πράξεις, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει την παροχή συναισθηματικής και ψυχικής υποστήριξης, ιδιαίτερα καθώς οι ασθενείς αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα της διάγνωσης. Άλλωστε, το πρόσωπο των ασθενών μας λέει όλη την αλήθεια και αρκεί μία προσεκτική μας ματιά, για να καταλάβουμε πως πρέπει να σταθούμε. Βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή μάχης μαζί τους και σε αυτόν τον αγώνα έχουμε χρέος να τους προσφέρουμε τα καταλληλότερα όπλα. Η σχέση με τις ασθενείς μας δεν παύει με το πέρας της θεραπείας, αλλά συνεχίζει και στην μεταθεραπευτική περίοδο, κατά την οποία οι ασθενείς καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον εαυτό τους και την προσέγγισή τους απέναντι στη ζωή.
Εγώ και οι συνεργάτες μου κινούμαστε με γνώμονα την πεποίθηση πως όταν η επιστήμη πλαισιώνεται από ενσυναίσθηση, τα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι θεαματικά. Η ολιστική αντιμετώπιση των παθολογιών είναι μονόδρομος και περιλαμβάνει συνιστώσες, όπως η άσκηση, οι διατροφικές συνήθειες, η ψυχική υγεία, το περιβάλλον και πολλά άλλα. Ο καρκίνος του μαστού αναμένεται τα επόμενα χρόνια να αποτελεί μια πλήρως διαχειρίσιμη παθολογία. Μέχρι τότε, το κλειδί στην αντιμετώπιση του βρίσκεται στην έγκαιρη διάγνωση.